Bugün
Güneş doğmadan hemen önce doğu ufkunun az yukarısında kalan incecik hilaldir. Yalnızca sabah erken kalkanların gördüğü evre olduğu için ay boyunca en az fark edilen evredir. Büyüyen hilalde olduğu gibi karanlık taraf yer ışığıyla soluk soluk belirir, ama bu kez aydınlık yüz ters taraftadır. Birkaç gün sonra Güneş'in içinde tamamen kaybolarak yeni aya varır ve tur kapanır. Ay ancak şafaktan hemen önce doğduğu için gecenin büyük bölümü karanlık geçer — yıldızları ve Samanyolu'nu izlemeye elverişli haftalar arasında sayılır.
Turun kapanmasına az kalan evredir. Gelenekte dinlenme zamanı sayılmıştır — bir sonraki yeni aya kadar doldurman gerekmez; tersine burada kendini zorlarsan yeni döngüye yorgun başlarsın. Bugün yapacağın işlerden birini eksilt. Geçen aydan geriye ne kaldığını kısaca da olsa yazarsan, birkaç gün sonraki yeni ayda neye başlayacağına karar vermek çok kolaylaşır. Dinlenmek durmak değil, bir sonrakini belirleme zamanıdır.
Yalnızca sabah erken kalkanların görebileceği bir gökyüzüdür. Güneş doğmadan bir saat kadar önce doğu ufkunun yakınına bak. İncecik ayın yanında bu yönde çoğu zaman ancak sabahları görünen bir gezegen asılı durur. Karanlık yüzde yer ışığının dönmesi büyüyen hilaldeki gibidir, ama bu kez aydınlık yüz ters taraftadır. Gece boyunca Ay bulunmadığı için gece yarısı yıldız izlemek, yeni aydan sonra en iyi bu dönemde olur — akşamdan şafak öncesine kadar gökyüzü baştan sona karanlıktır.
En son karanlığa gömülen yer Ay'ın batı ucudur. Fırtınalar Okyanusu'nun alt kenarında duran Grimaldi'nin tabanı Ay'daki en koyu yerlerdendir, bu yüzden dürbünle bile siyah bir leke gibi göze çarpar. Aynı denizin kuzeyindeki Aristarchus ise Ay'ın ön yüzündeki en parlak kraterdir — oluşalı çok olmadığından kazılıp çıkan malzeme hâlâ parlaktır ve karanlık yüzü yer ışığı aydınlattığında onun içinde tek başına ışıyan bir nokta olarak da yakalanabilir. Şafakta doğu ufkuna yakın durduğu için ufku açık bir yer gerekir.
Sınır çizgisinin yakını, güneş ışığının yüzeyi sıyırarak geçtiği ve gölgelerin kat kat uzadığı yerdir — Ay'ın yer şekilleri en parlak olduğu dolunayda değil, sınır çizgisine düştüklerinde en iyi görünür. Sınır çizgisi günde yaklaşık 12 derece kaydığından burada yazılan yer şekilleri üç dört gün içinde yerini bir sonrakine bırakır. Aşağıdaki bir sonraki evre tarihi, aynı zamanda bu listenin değişeceği tarihtir.
Avcı Ayı. Hasadı bitmiş boş tarlalarda kışa hazırlanmak için avlanılan aydır. Hasat Ayı gibi bu dönemde de ay arka arkaya erken akşam saatlerinde doğar ve güneş battıktan sonra tarlada ışık kalır — bir önceki maddedeki olayın aynısı olduğu için ekvatordan uzaklaştıkça belirginleşir. İki adın yan yana durması tesadüf değildir — toplama işi ile avlanma işi aynı ışığı paylaşmıştır.
⚠️ Bu adlar kuzey yarımkürenin ılıman kuşağının (Kuzey Amerika ve Avrupa) mevsimlerinden çıkmıştır. Güney yarımkürede mevsimler ters olduğu için adlarla gerçek gökyüzü birbirini tutmaz — ocaktaki Kurt Ayı orada yazın ortasına, temmuzdaki Erkek Geyik Ayı ise kışın ortasına düşer. Bu adları olduğu gibi aktarmayıp yalnızca tanıtmamızın nedeni budur. Üstelik kayan yalnız adlar değildir — gökyüzü de terstir. Burada alçaktan geçtiğini yazdığımız haziran dolunayı orada yılın en yükseğinden geçer; eylüldeki Hasat Ayı'na bağladığımız “doğuş saatinin birkaç gün boyunca gecikmemesi” olayı ise orada mart ayına düşer. Güney yarımkürenin göğüne bakıyorsan mevsimleri altı ay kaydırarak oku.
title
Gerçek ay yörünge mekaniğinden (astronomy-engine) canlı olarak hesaplanır — sabit bir tablo değildir, tarihler her yıl biraz kayar.