Түсіңнің мағынасын 1901 жылғы кітаптағы 150 рәміз арасынан ізде
Табиғат
Тыныш мұхит қолайлы белгі — бизнесте, саяхатта және махаббатта тегіс жүру. Кемеге соғылатын қатты толқындар үйде немесе жұмыста қайшылықты немесе дауылды кезеңді білдіреді.
Мұхитта оның үлкендігін қалай сезінгенің шешеді. Жағада тұрып қарап тұрған теңіз — әлі суға түспеген үлкен іс; кемемен кесіп өтетін теңіз — басталып кеткен, кері қайтуы қиын іс. Суға түсіп, айналадан құрлық көрінбесе, көлемнің астында қалған күйге ойысады; керісінше, су қайтып, түбі ашылған теңіз үлкен көрінген нәрсенің іші бос болғанын білдіреді. Түбі көрінбейтіндей қарайған су — қарсы жақтың не жағдайдың астарын аңғара алмаған кез; суға түспей, тек жағадан бірдеңе теріп жүру де бөлек жоруға ие. Мұхитта әуелі судың сипаты емес, соңы көрініп тұр ма, жоқ па — сол қаралады. Теңізді бір рет кесіп өтсең, қайтып ораламын деген кепілдік болмағандықтан, ол ұзақ уақыт белгісіздік пен сәттілікті бірге тапсыратын орын ретінде айтылып келген; оның үстіне толысу мен қайту адамның жағдайымен санаспай өз бетінше жүретіні де қосылған. Оянғаннан кейін қолыңдағы істердің қайсысының соңы көрінбейтінін қарап көрсең болады; ол көрінбеу шынымен соңы жоқтығынан ба, әлде әлі көрінетін жерге жетпегеніңнен бе.
Бір символдың өзі әр адамда әртүрлі оқылады. Иттен қорқып өскен адам мен иттің қасында өскен адам үшін ит бірдей мағына бере алмайды. Сондықтан сөздіктегі жорудан бұрын, сол символ мен сенің араңда бүгінге дейін не болғаны алдымен қаралады. Одан кейін — сезім. Бірнеше күн өтсе, оқиғаның желісі көбіне шашырап кетеді де, тек қорықтың ба, әлде тыныш болдың ба, асықтың ба, әлде өкіндің бе — сол қалады. Түсте жылан шықты деген жайттан гөрі, сол сәтте қорыққаның ба, әлде байсалды болғаның ба — көбірек нәрсе айтады. Оның үстіне түс оянған соң бірнеше минутта тез тарап кетеді, сондықтан көзіңді ашысымен бір жол болса да жазып қойсаң, қалатын нәрсе айтарлықтай өзгереді. Көріністі ретке келтіруге тырысудың қажеті жоқ, ойға оралған сөз бен көңіл-күйді жазсаң да жеткілікті. Бұл сөздікті пайдаланғанда да бір ғана тармақты бөліп оқымай, оны әлі қалып тұрған сезімнің қасына қатар қойып, сәйкес келе ме деп қарасаң болады. Бірнеше символ шыққан болса, бірнешеуін қатар жайып, қайталанып тұрған өрнекті іздеген жақсы. Сәйкес келмесе, ол жай ғана сәйкес емес, күштеп қиыстырудың қажеті жоқ.
Бір жаман түстің бірнеше апта бойы қайталануы, ұйықтар не оянар сәтте дененің қозғалмай қалуының жиілеуі, немесе түн сайын бірнеше рет оянып, күндіз үнемі қиналып жүру — бұлар түс жорумен шешілетін нәрсе емес. Бұл қорқынышты нәрсе деген сөз емес, ол — символ іздегеннен жақсаратын түрдегі жайт емес деген сөз. Мұндай күй бірнеше айға созылса, ұйқымен айналысатын маманмен бір сөйлесіп көруге тұрарлық іс. Үлкен нәрсе болмаса да сұрауға болады. Бұл сөздік — көңіл көтеру үшін оқитын дүние, кеңес беру емес. Мұндағы бірде-бір тармақ дене мен көңіл-күйдің жағдайын айтып бермейді.
Бұл тізім Густавус Хиндман Миллердің 1901 жылы АҚШ-та шығарған «Ten Thousand Dreams Interpreted» кітабынан алынған. Ол символдарды сөздік мақаласындай тізіп, әрқайсысына қысқаша жору беретін сөздік пішінінде жасалған; авторлық құқығының мерзімі әлдеқашан бітіп, бүгінде кез келген адам пайдалана алатын қоғамдық игілік дереккөз. Мұнда берілген жорулардың қаңқасы сол кітаптан, тек сөйлемдері қазіргі қазақ тіліне қайта аударылған. Миллердің өзі қандай адам болғаны туралы нақты дерек аз болғандықтан, бұл жерде жазылмады — анық нәрсе: бұл тізім белгілі бір дәуірдің, белгілі бір мәдениеттің жазбасы. Ол кездегі АҚШ-та мұндай түс жору кітаптары көпшілікке арналған баспа өнімі ретінде көп таралған, бұл да солардың бірі. Сондықтан жорулардың реңкі де сол кездегі адамдардың басты назары болған тұрмыс, сауда және үйлену мәселелеріне жиі ойысады. Дәл сол себепті жер ауысса, бір символ басқаша оқылады. Кореяда шошқа түсін дәулетке балау немесе «түс аяны» деп бөлек қарау сияқты әдет-ғұрып бұл тізімде мүлде жоқ; қазақ жұртында да түс жорудың өз дәстүрі бар. Қайсысы дұрыс деуден гөрі, оны дереккөзі айқын бір тізім ретінде қабылдасаң жеткілікті.
Тағы сұрау
Дәстүрлі түс символикасы, 1901 жылғы қоғамдық игілік дереккөзі.